Зиндагӣ  ҷаҳд  асту  истеҳқоқ  нест.

Ҳаёт  баҳри  ҳар  фарде  инъоми  яздонӣ  буда,  танҳо  як  маротиба  муяссар  мешавад.  Ин  амонати  раббониро  набояд  надида  гирифт  ва  онро  чун  сармояи  асил  бехалал  нигоҳ  бояд  дошт.  Ба  қавли  Хайём:
Зинҳор,  ки  сармояи  ин  умри  азиз,
Умр  асту  бад  он  сон  гузаронӣ  гузарад.

     Ва  ин  умр  туфайли  маърифати  комили  инсонӣ  метавонад  мукаммал  гардад.  Яъне  инсон  аз  ба  дунё  омадан  то  вопасин  лаҳзаҳои  умр  ҷўёи  баҳри  бепоёни  илму  дониш  ва  ахлоқу  ҳикмати  инсонӣ  бошад.  Дар  шинохти  хеш,  моҳият  ва  асолати  хеш  пайгиронӣ  қадам  гузорад  ва  ҳар  як  амали  хешро  бар  аёри  хирад  қиёс  намояд.  Инсон  волотарин  офаридаи  Худованд  аст  ва  ў  бар  тамоми  мавҷудоташ  афзалият  дорад.  Аз  ин  мақом  бохабар  будан  ва  огоҳии  комил  доштан  бунёди  ҳастии  инсонро  ташкил  медиҳад.  Заифтарин  ҷузъи  табиат  бар  муроди  хеш  зистанро  пайдо  мекунад  ва  то поёни  умр  боумед  мезияд:
Мурғак  андар  шохсори  бўстон,
Бар  муроди  хеш  бандад  ошиён.

Инсон  дар  ин  қиёс  бояд  дар  масири  вақту  фазо  озодона  парвоз  кунад  ва  ҷаҳонро  бар  коми  худ  мусаххар  созад.
Ту,  ки  дорӣ  фитрати  гардунмасир,
Хешро  аз  мурғаке  камтар  магир.

Дар  ин  ду  байте,  ки  овардем,  баёни  ҳикмати  арбоби  дин  ифода  ёфтаанд.  Албатта,  азбаски  саҳнаи  зиндагӣ  талоши  таззодҳо  ҳаст,  ҳикмати  арбоби  кин  дар  пай  аст  ва  пайваста  дунболагирӣ  арбоби ҳикмати  дин  аст.  Аллома  Муҳаммад  Иқболи  Лаҳурӣ  ҳикмати  арбоби  кинро  чунин  нишон  додааст:
Ҳикмати  арбоби  кин  макр  асту  фан,
Макру  фан?  Тахриби  ҷон,  таъмири  тан.
Мактаб  аз  тадбири  ў  гирад  низом,
То  ба  коми  хоҷа  андешад  ғулом.
Шайхи  миллат  бо  ҳадиси  дилнишин,
Бар  муроди  ў  кунад  таҷдиди  дин.
Инсон  ки  муртакиби  ҷисму  ҷон  аст,  миёни  ин  ду  ҳикмат  зист  дорад.  Ҳар  гоҳ  ки  таъмири  ҷисм  дар  ў  дастёб  гашт,  харобии  рўҳ  ўро  рўбарў  меояд  ва  баръакс  ҳар  гоҳ  ба  тармими  иморати  рўҳ  пардохт  аз  тахриби  он  раҳо  мешавад.  Дар  тамоми  таърихи  башар  ба  коми  соҳибмансабу  зимомдорони  замон  истифода  бурдани  ҳама  гуна  воситаҳои  мавҷуда  падидаи  табиист.  Алалхусус,  аз  дин  истифода  намудан  ба  коми  худкомагон  василаи  аз  асли  хеш  дур  бурдани  қавму  миллат  мебошад.  Баъзе  намояндагони дин бо таъвилотҳои бемоҳияти худ  мардумро  ҷониби  худ  ҷазб  менамоянд  ва  барои  тарҳрезии  барномаҳои  худ  заминаҳои  уствор  пайдо  кунанд.
Зи  ман  бар  суфию  мулло  саломе,
Ки  пайғоми  худро  гуфтанд  моро.
Вале  таъвилашон  дар  ҳайрат  андохт,
Худову  Ҷабраилу  Мустафоро.
Дар  ҷаҳони  муосир,  ки  иттилоот  фазои  тафаккури  ҷомеаи  башариро  пахш  намуддаст,  пайдо  сохтани  ҷодаи  мустақим  хеле  саъб  гаштааст.  Тавлиди  ҷараёнҳои  гуногун,  тафриқаандозӣ  миёни  диндорон,  афзоиши  равияҳои  ифротгаро  ва  тундгаро  инсонро  ба  коми  гумроҳӣ  меафканад:
Ман  даруни  шишаҳои  асри  имрўз  дидаам,
Он  чунон  заҳре,  ки  аз  вай  морҳо  дар  печутоб.
Аз  ин  паҳно,  аз  ин  савдо  ва  аз  ин  моҷароҳои  пурошўб  дар  канор  мондан  душвор  шудааст.  Миллати  мо  ки  ба  наздикӣ  аз  хатари  ин  гуна  низоъҳо  наҷот  ёфт  ва  шарбати  талху  ногувори  онро  чашид  ба  ҳеҷ  ваҷҳ  намехоҳад,  ки  гирифтори  навбатии  он  гардад.  Аммо  тамоюли  ҷаҳонишавӣ,  тамоми  инсониятро  гирифтори  тилисми  худ  гардонида,  воситаҳои  муқтадири  муосир  моро  аз  ҳаводисҳои  рўзгори  пурталотуму  пуртазоди  он  дар  канор  намегузорад.
Таҳсили  ҷавонони  тоҷик  дар  хориҷи  кишвар,  бахусус  дар  мактабҳои  террористии  Вазиристони  Ҷанубии  кишвари  Покистон,  иштироки  шаҳрвандони  тоҷик  дар  ҷангҳои  мамлакатҳои  араб  падидаи  хеле  номатлуб  барои  миллати  мо  гардидаанд.  Имрўзҳо  нигаронии  ҳар  як  инсони  бономусу  бонанг   ва  бо  илму  фарҳанг  аз  ин  ҳаводиси  нохушоянд  ба  хубӣ  эҳсос  мегардад.  Таҳаммул  намудани  ин  бори  душвор  хеле  гарон  аст.
Тоҷикистон  ба  роҳи  мустақил  ва  мустақим  қадамҳои  устуворона  гузошта  истодааст  ва  ин  миллати  тули  ҳазорсолаҳо  заҳри  таърих  чашида  акнун  мехоҳад  осуда  бошад  ва  фарзандони  худро  дар  канори  худ  гирифта,  онҳоро  ба  роҳи  дурўсти  инсонӣ  ҳидоят  созад.
Имрўзҳо  модари  тоҷик,  бавижа  модароне,  ки  фарзандонашон  ба  пироҳани  миллат  доғ  ниҳодаанд  дар  миёни  обу  оташанд,  месўзанд,  мегудозанд,  мемиранду  зинда  мешаванд  ва  миёни  мардум  бо  сари  хам  умр  ба  сар  мебаранд.
Ин  мавзўъ  мушкилоти  миллати  мо  гардидааст  ва  ҳар  як  фарди  огоҳ  сабаб  ва  илоҷи  онро  ба  тарзи  худ  тафсир  мекунад,  сабаб  меҷўяд  ва  илоҷи  раҳо  гардидан  аз  онро  тадбир  мекунанд.  Гумроҳӣ,  имконияти  маҳдуди  зист,  ҷиҳод  дар  роҳи  дин  ва  ғайраҳо.
Гумроҳӣ  аз  чӣ  оғоз  мешавад?  Ин  падида  аз  бемаърифатӣ  сарчашма  дорад.  Бемаърифатиро  монеа  аз  бесаводӣ,  баҳра  набурдан  аз    илму  дониш  аст.  Бо  вуҷуди  он  ҳама  саъю  талошҳои  пайгиронаи  ҷомеа  ин  поя  уствор  нест.  Гаравиш  ба  маърифат  ҳанўз  ҳам  ислоҳталаб  аст.  Ин  масъулияти  ҷомеа,  муаллим,  падару  модар  ва  ҳар  як  фарду  кулли  миллат  аст.  Мо  дар  ин  саҳнаи  гирудори  пурмоҷарои  ҳаёт  бояд  ҳар  як  шаҳрванди  худро  соҳибӣ  кунем.  Нисбати  тақдири  ягон  нафар  бояд  бетараф  набошем.  Имкони  зист  ва  аз  ноилоҷӣ  шомил  гардидан  ба  гирдоби  равияҳои  иртиҷоъӣ.  Илоҷи  ин  мушкилот  низ  дар  дасти  мост.  Имкониятҳои  бешумор  дорем.  Имкониятҳо  ба  дасти  бархе  аз  имкониятдорҳост.  Ин  имкониятҳо  хуфтаанд.  Аз  онҳо  истифода  намудану  мардумро  аз  вартаи  ноилоҷӣ  раҳонидан  илоҷи  пешгирӣ  намудани  гаравидани  ҷавонон  ба  амалҳои  номатлуб  мебошад.  Ва  дигар  ҷиҳод  ё  «тиҷорати  шайтонӣ».  Дар  замони  муосир  мо  сари  кадом  ҷиҳод  ҳарф  мезанем.  Ҷиҳоди  муқаддам  худи  зиндагӣ  аст.  Хар  касе, ки  зиндагии  бошарафонаи  худро  таъмин  карда метавонад  муҷоҳид  аст.  Аслан,  истилоҳи  ҷиҳод  ҷаҳд  нумудан,  талошу  кўшиш  варзидан  аст.  Тобиши  нав  бахшидан  ва  заҳролуд  сохтани  ҷавонон  ин  нақша  ва  барномаҳои  онҳоеанд,  ки  оҳанро  ба  оҳан  кўбанд.  Он  ваъдаҳое,  ки  ба  гумроҳшудагон  медиҳанд  ҳама  ботиланд.  Охир  аз  ҳаёт  маҳрум  сохтани  инсон  дар  шумори  гунаҳҳои  кабира  маҳсуб  аст  ва  он  ки  муртакиби  ин  гуноҳ  аст  ўро  башорат  ба  оянда  додан  нашояд.
Ҳарфи  бадро  бар  лаб  овардан  хатост,
Кофиру  муъмин  ҳама  халқи  худост.
Ин  башоратдиҳандагон  худ  бенасиб  аз  каломи  Оллоҳ  ва  аҳодису  сирати  набавианд.  Агар  онҳо  заррае  ба  ин  арзишҳо  эътимод  медоштанд  ба  чунин  амалҳои  ғайри инсонӣ  даст  намедоданд.  Онҳое,  ки  бо  ном  дар  «ҷиҳод»  ширкат  доранд,  аз  ду  ҷониб  қотиланд.  Аввалин  қотили  волидону  миллат,  сониян  қотилони  худу  онҳое,  ки  нишони  тири  беамони  онҳоянд.  Ин  савдозадагонро  ба  ҷузъ  заифон  ва  нотавоёни  ҷодаи  зиндагӣ  ҳисобидан  чизи  дигар  гуфтан  нашояд.
Ва  чизи  дигар  холигии  динии  мафкураи  ҷавонон.  Таълими  фанни  инсоншиносӣ  ва  исломшиносиро  дар  муассисаҳои  олии  кишвар  ҷорӣ  намудан  лозим  аст.  Зеро  ноогоҳӣ  аз  донишҳои  динӣ  ба  қайду  банд  гирифтории  ҷавононро  таъмин  месозад.  Дар  ҳолати акс  ҳидоятгаронро  ноумед  сохтан  илоҷ  дорад.
Имрўз  Ҳукумати  Ҷумҳурии  Тоҷикистон,  зиёиёни  кишвар,  ҷавонони  бонангу  номус  баҳри  илоҷи  мушкилоти  пешомада  чораандешӣ  доранд.  Ва  мутмаинем,  ки  ҳар  як  дарди  ҷомеа  барои  пешгирӣ  намудани  гароишҳои  ҷавонони  кишвар  ба  ҷараёни  тундгаро  монеа  гардида,  барои  муттаҳид  гардидану  обод  намудани  диёри  маҳбубамон  саҳмгузор  мешаванд.

Шарифов Шамсиддин
Устоди Донишгоҳи давлатии Кўлоб
Раҳимов Неъмат
Устоди Донишгоҳи давлатии Кўлоб

Шарҳи худро гузоред

Еmail-и шумо нашр нахоҳад шуд. бахшҳои ҳатми бо * ишора шудаанд *

*

code